یک روز بدون اینترنت؛ از اختلال تا تلپورت

تصور کنید فردا صبح از خواب بیدار می شوید و هیچ سایتی باز نمی شود.

پیام رسان ها کار نمی کنند، شبکه های اجتماعی در دسترس نیستند، پرداخت اینترنتی انجام نمی شود و بسیاری از کسب وکارها نمی توانند خدمات خود را ارائه کنند.

حالا فرض کنید این وضعیت فقط یک ساعت نیست؛ کل اینترنت برای 24 ساعت قطع شده است.

چه اتفاقی می افتد؟

پاسخ ساده است: زندگی متوقف نمی شود، اما بخش بزرگی از فعالیت های روزمره، اقتصادی و کاری با اختلال جدی مواجه خواهد شد.

اول از همه چه چیزهایی از کار می افتند؟

بخش زیادی از خدماتی که هر روز استفاده می کنیم به اینترنت وابسته اند.

ایمیل، پیام رسان ها، شبکه های اجتماعی، فروشگاه های اینترنتی، سرویس های ابری، بسیاری از سامانه های سازمانی و تعداد زیادی از خدمات بانکی و مالی ممکن است از دسترس خارج شوند.

البته یک نکته مهم وجود دارد: اینترنت یک سیستم واحد با یک کلید خاموش و روشن نیست.

اینترنت مجموعه ای بسیار بزرگ از شبکه ها، مراکز داده، اپراتورها، مسیرهای ارتباطی و سرویس های مختلف است. بنابراین «قطع کامل اینترنت» یک سناریوی بسیار متفاوت از قطع شدن یک اپراتور یا یک سرویس خاص است.

برای مثال، در فوریه 2026 یک تغییر در شبکه Cloudflare باعث شد مسیرهای تعدادی از مشتریان این شرکت از طریق BGP به شکل ناخواسته حذف شود و برخی سرویس ها و برنامه ها از اینترنت قابل دسترسی نباشند. این اتفاق نشان می دهد که اختلال در یک بخش از زیرساخت شبکه می تواند روی دسترسی به تعداد زیادی از سرویس ها اثر بگذارد.

کسب وکارها اولین قربانی نیستند

کسب و کارها اولین قربانی نیستند؛ اما یکی از بزرگ ترین آسیب دیدگان اند. بسیاری از شرکت ها امروز بدون اینترنت عملاً نمی توانند فعالیت عادی خود را ادامه دهند.

کارمندان به سرویس های ابری دسترسی ندارند، مشتریان نمی توانند وارد سایت شوند، فروشگاه های اینترنتی سفارش دریافت نمی کنند و ارتباط شرکت با مشتریان و تأمین کنندگان مختل می شود.

Internet Society نیز در بررسی آثار قطع اینترنت، به اختلال در تجارت الکترونیکی، تراکنش های حساس به زمان، ارتباط کسب وکارها با مشتریان و کاهش بهره وری اشاره کرده است.

برای نمونه، بر اساس برآورد Internet Society، قطع اینترنت در پاکستان در ماه مه 2023 بیش از 13 میلیون دلار هزینه اقتصادی به همراه داشته است.

اگر فقط یک روز باشد، چقدر ضرر می کنیم؟

عدد ثابتی برای همه کشورها وجود ندارد. هزینه یک روز قطع اینترنت به اندازه اقتصاد، میزان وابستگی کسب وکارها به اینترنت، نوع اختلال و مدت آن بستگی دارد.

Internet Society برای همین موضوع ابزار NetLoss را توسعه داده که با استفاده از مدل های اقتصادی، اثر احتمالی قطع اینترنت را بر شاخص هایی مانند GDP و اشتغال برآورد می کند. خود این سازمان نیز تاکید می کند که اعداد این ابزار، برآورد هستند و تمام پیامدهای محلی، منطقه ای و جهانی را پوشش نمی دهند.

در یک نمونه، Internet Society برآورد کرده که قطع اینترنت یک روزه در بنگلادش در جریان بحران اوت 2024، حدود 410٬943 دلار زیان مستقیم اقتصادی ایجاد کرده است؛ در حالی که پیامدهای گسترده تر برای کسب وکارهای کوچک، فریلنسرها و تجارت الکترونیکی در این عدد لحاظ نشده است.

وضعیت اینترنت و دیتاسنتر ها در تله محدودیت ها

بانک ها، پرداخت ها و خدمات مالی چه می شوند؟

این بخش می تواند بسیار حساس باشد.

امروز بسیاری از پرداخت ها، احراز هویت ها، ارتباطات بین بانکی و خدمات مالی به شبکه های ارتباطی وابسته اند.

البته قطع اینترنت لزوماً به معنی از کار افتادن تمام سیستم های بانکی نیست؛ زیرا برخی زیرساخت های بانکی می توانند شبکه های اختصاصی و ارتباطات داخلی داشته باشند.

اما برای کاربران، دسترسی به بسیاری از خدمات آنلاین و پرداخت های اینترنتی می تواند مختل شود.

تکلیف خدمات ضروری چه می شود؟

اینجا مسئله جدی تر می شود.

اینترنت فقط برای سرگرمی و شبکه های اجتماعی نیست. بیمارستان ها، حمل ونقل، خدمات دولتی، شرکت های حمل ونقل، مراکز آموزشی و بسیاری از زیرساخت های دیگر از ارتباطات دیجیتال استفاده می کنند.

Internet Society نیز تأکید کرده که اختلال در اینترنت می تواند به بخش هایی مانند آموزش، سلامت، حمل ونقل عمومی و خدمات اضطراری سرایت کند.

بنابراین هرچه وابستگی یک جامعه به خدمات آنلاین بیشتر باشد، اختلال گسترده در ارتباطات می تواند آثار بیشتری ایجاد کند.

آیا بدون اینترنت می توانیم زندگی کنیم؟

بله. انسان قبل از اینترنت هم زندگی می کرد. به روزمرگی ها می رسید و برای پیدا کردن اطلاعات به بررسی پیپرها می پرداخت.اما مسئله این است که جامعه امروز همان جامعه قبل از اینترنت نیست.

بسیاری از فرایندهایی که قبلاً حضوری یا کاغذی بودند، اکنون دیجیتال شده اند. شرکت ها از نرم افزارهای ابری استفاده می کنند، مردم خرید آنلاین انجام می دهند، کسب وکارها از شبکه های اجتماعی مشتری جذب می کنند و بسیاری از خدمات بدون مراجعه حضوری ارائه می شوند.

در نتیجه، قطع اینترنت ما را به گذشته برنمی گرداند؛ بلکه بخشی از سیستم هایی را که زندگی امروز بر اساس آن ها ساخته شده، موقتاً از کار می اندازد.

یک روز بدون اینترنت چه چیزی به ما یاد می دهد؟

شاید مهم ترین نکته این باشد که اینترنت دیگر یک ابزار جانبی نیست.

برای بسیاری از مردم و شرکت ها، اینترنت بخشی از زیرساخت زندگی و کسب وکار شده است؛ چیزی شبیه برق که تا وقتی وجود دارد، کمتر به آن فکر می کنیم.

به همین دلیل، موضوع فقط سرعت اینترنت یا دسترسی به یک سایت خاص نیست. پایداری، افزونگی، مسیرهای جایگزین و طراحی سیستم های مقاوم در برابر اختلال، بخش مهمی از آینده فناوری هستند.

حالا یک سؤال جالب تر:

اگر اینترنت فقط برای 24 ساعت قطع شود، شما بدون کدام سرویس بیشتر به مشکل می خورید؟

اما تلپورت واقعاً وجود دارد؟

وقتی از «تلپورت» صحبت می کنیم، معمولاً تصویر فیلم های علمی تخیلی به ذهن می رسد؛ فردی در یک نقطه ناپدید می شود و چند لحظه بعد در نقطه ای دیگر ظاهر می شود. اما در دنیای واقعی، چیزی به نام تلپورت کوانتومی (Quantum Teleportation) وجود دارد؛ با یک تفاوت بسیار مهم: چیزی که منتقل می شود خود ماده نیست، بلکه حالت کوانتومی یا اطلاعات کوانتومی است. IBM نیز صراحتاً توضیح می دهد که در تلپورت کوانتومی، ماده از یک مکان به مکان دیگر منتقل نمی شود؛ بلکه اطلاعات مربوط به حالت کوانتومی روی یک سیستم دیگر بازسازی می شود.

برای تصور ساده تر، فرض کنید آلیس یک ذره دارد که حالت کوانتومی خاصی دارد و می خواهد همان حالت را در اختیار باب، که کیلومترها دورتر است، قرار دهد. آلیس و باب از قبل دو کیوبیت درهم تنیده (Entangled) در اختیار دارند؛ یکی نزد آلیس و دیگری نزد باب. آلیس با انجام یک اندازه گیری خاص روی کیوبیت خودش و کیوبیتی که حالت مورد نظر را دارد، دو بیت اطلاعات معمولی به باب ارسال می کند. باب با استفاده از این دو بیت و انجام یک عملیات مشخص روی کیوبیت خودش، می تواند همان حالت کوانتومی اولیه را روی کیوبیت خود بازسازی کند. در این فرایند، کیوبیت اولیه دیگر همان حالت را ندارد؛ بنابراین یک نسخه کپی از آن ساخته نشده است.

اگر بخواهیم آن را با یک مثال روزمره تصور کنیم، فرض کنید به جای خود یک شیء، قرار است «دستورالعمل بسیار دقیقی که حالت آن شیء را توصیف می کند» به نقطه دیگری منتقل شود؛ با این تفاوت که در دنیای کوانتومی، این دستورالعمل را نمی توان مثل یک فایل معمولی خواند و از طریق اینترنت فرستاد. درهم تنیدگی کوانتومی نقش یک منبع مشترک را دارد و اطلاعات کلاسیک حاصل از اندازه گیری، به گیرنده کمک می کند حالت مورد نظر را روی سیستم خودش ایجاد کند. به همین دلیل، تلپورت کوانتومی بیشتر یک روش برای انتقال اطلاعات کوانتومی است تا جابه جایی یک جسم. NIST نیز تلپورت کوانتومی را انتقال یا بازسازی از راه دور اطلاعات رمزگذاری شده در حالت کوانتومی توصیف می کند.

پس انسان را هم می توان تلپورت کرد؟

فعلاً نه؛ حداقل نه به معنایی که در فیلم ها می بینیم. تلپورت کوانتومی به معنی انتقال یک انسان، صندلی یا حتی یک اتم کامل از یک نقطه به نقطه دیگر نیست. آزمایش های واقعی تاکنون روی سیستم های کوانتومی بسیار کوچک انجام شده اند؛ برای مثال، پژوهشگران NIST توانسته اند اطلاعات کوانتومی حمل شده توسط فوتون ها را در بیش از 100 کیلومتر فیبر نوری منتقل کنند و همچنین آزمایش هایی برای انتقال حالت های کوانتومی میان اتم ها انجام شده است.

نکته جالب تر این است که تلپورت کوانتومی قرار نیست اینترنت امروزی را سریع تر کند یا جایگزین ارسال فایل شود.

کاربرد اصلی آن در مسیر توسعه ارتباطات کوانتومی، شبکه های کوانتومی و رایانش کوانتومی است. برای نمونه، یکی از ایده های مهم این حوزه استفاده از تلپورت کوانتومی برای ایجاد ارتباط میان بخش های مختلف یک شبکه کوانتومی و ساخت فناوری هایی مانند تکرارکننده های کوانتومی (Quantum Repeaters) است.

پس اگر روزی گفتند «دانشمندان تلپورت کردند»، لزوماً به این معنی نیست که چیزی از یک اتاق ناپدید شده و در اتاق دیگری ظاهر شده است. در فناوری فعلی، چیزی که تلپورت می شود، حالت و اطلاعات کوانتومی است؛ نه خود ماده. همین تفاوت کوچک، مرز میان تلپورت علمی و تلپورت علمی تخیلی است.

منابع

• IBM Quantum Learning — Quantum Teleportation
  IBM Quantum Learning
• NIST — Quantum Teleportation over 100 km
  NIST
• Nature — Experimental quantum teleportation (1997)
  Nature